{"id":304,"date":"2025-11-21T08:00:29","date_gmt":"2025-11-21T07:00:29","guid":{"rendered":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/?page_id=304"},"modified":"2025-11-27T11:23:43","modified_gmt":"2025-11-27T10:23:43","slug":"bajarze","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/?page_id=304","title":{"rendered":"bajarze"},"content":{"rendered":"[vc_row type=”full_width_content” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” bg_image=”308″ bg_position=”center center” background_image_loading=”default” bg_repeat=”no-repeat” scene_position=”center” bottom_padding=”540″ text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” gradient_type=”default” shape_type=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” gradient_type=”default” shape_type=””][vc_column column_padding=”padding-10-percent” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”left-right” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” column_padding_type=”default” gradient_type=”default”][divider line_type=”No Line” custom_height=”50″][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n

Aldona i Feliks Paczkowscy
\nkujawscy bajarze<\/span><\/span><\/h3>\n[\/vc_column_text][divider line_type=”No Line” custom_height=”25″][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n

Bajki prezentowane na portalu Ulotne tradycje<\/i> pochodz\u0105 z Archiwum Folkloru Muzeum Etnograficznego w Toruniu. Nale\u017c\u0105 do bogatego zbioru, licz\u0105cego oko\u0142o 350 bajek, poda\u0144 i legend, zebranych przez uczestnik\u00f3w konkurs\u00f3w ludoznawczych, organizowanych w latach 50. i 60. XX wieku. W\u015br\u00f3d nich byli Aldona Paczkowska, z domu Dubacka, i Feliks Paczkowski, brat jej m\u0119\u017ca \u2013 oboje z W\u0142oc\u0142awka. Cechowali si\u0119 oni doskona\u0142\u0105 pami\u0119ci\u0105, wyobra\u017ani\u0105 i zdolno\u015bciami literackimi. Wielk\u0105 ich zalet\u0119 stanowi\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 warto\u015bci, jak\u0105 mia\u0142y przekazywane z pokolenia na pokolenie tre\u015bci, i ch\u0119\u0107 ich utrwalenia. Paczkowscy trzykrotnie brali udzia\u0142 w konkursach, a za nadsy\u0142ane prace nagradzani byli przez jury. Uwa\u017cali to za wielkie wyr\u00f3\u017cnienie, a Aldona w listach do organizator\u00f3w konkurs\u00f3w nazywa\u0142a siebie \u201ebajkow\u0105 korespondentk\u0105 z W\u0142oc\u0142awka\u201d. Nie byli wykszta\u0142ceni, ale mieli wyj\u0105tkowy talent literacki. Zapisane przez nich bajki cechuje w miar\u0119 poprawny j\u0119zyk oraz doskonale zarysowane realia \u015bwiata przedstawionego, umiej\u0119tnie po\u0142\u0105czone z ba\u015bniow\u0105 fantastyk\u0105. Paczkowscy nie wymy\u015blali sami w\u0105tk\u00f3w i fabu\u0142, lecz wykorzystywali us\u0142yszane bajkowe historie i na ich podstawie tworzyli w\u0142asne dzie\u0142a.<\/p>\n[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”padding-10-percent” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”left-right” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” column_padding_type=”default” gradient_type=”default”][vc_gallery css=”” type=”nectarslider_style” images=”480,481,482,483,484,485,486,487″ image_loading=”default” ns_image_rendering=”default” ns_image_aspect_ratio=”default” disable_auto_rotate=”true” bullet_navigation_style=”see_through” onclick=”link_image” img_size=”700×600″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”padding-10-percent” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”left-right” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” column_padding_type=”default” gradient_type=”default”][divider line_type=”No Line” custom_height=”25″][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n

Niestety niewiele wiadomo o szczeg\u00f3\u0142ach biografii Feliksa i Aldony Paczkowskich. Oboje pochodz\u0105 z rodzin murarskich. Feliks (1930\u20131997) sko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105 i jedn\u0105 klas\u0119 szko\u0142y zawodowej \u2013 by\u0142 piekarzem. Pracowa\u0142 jako robotnik we W\u0142oc\u0142awskiej Fabryce Maszyn i Urz\u0105dze\u0144 \u201eWis\u0142a\u201d. Bratowa Feliksa \u2013 Aldona (1927\u20131990, z domu Dubacka) uko\u0144czy\u0142a dwie klasy szko\u0142y powszechnej i by\u0142a gospodyni\u0105 domow\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nades\u0142anych bajek oboje pami\u0119tali z czas\u00f3w dzieci\u0144stwa. Jak wspomina\u0142 Feliks Paczkowski,<\/p>\n[\/vc_column_text][divider line_type=”No Line” custom_height=”25″][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n

opowiadali je wieczorami starsi cz\u0142onkowie rodziny, s\u0105siedzi, znajomi. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 wuj J\u00f3zef Zimecki, urodzony w 1887 roku, kt\u00f3ry ch\u0119tnie przypomina\u0142 bajki zas\u0142yszane w m\u0142odo\u015bci, czasem sam wymy\u015bla\u0142 nowe lub ulepsza\u0142 te znane. Zimecki, z zawodu murarz, by\u0142 te\u017c szopkarzem, kol\u0119dowa\u0142 z w\u0142asnor\u0119cznie wykonan\u0105 szopk\u0105 i prezentowa\u0142 widowisko szopkowe swojego autorstwa.<\/p>\n

Paczkowski ch\u0119tnie je\u017adzi\u0142 na ryby poza W\u0142oc\u0142awek. Tam zagadywa\u0142 napotkanych gospodarzy i zach\u0119ca\u0142 do opowiadania znanych im bajek. Robi\u0142 notatki, a wieczorami, w domu zapisywa\u0142 ich tre\u015b\u0107, zapewne dodaj\u0105c wiele od siebie, tak aby bajkowy \u015bwiat by\u0142 jak najpe\u0142niejszy. St\u0105d (podobnie jak w bajkach zapisanych przez Aldon\u0119) liczne w nich opisy dawnych stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych (np. okrutnych dziedzic\u00f3w), rodzinnych (np. z\u0142ych macoch i braci), wierze\u0144 (np. w czarownice, strzygi), a tak\u017ce reali\u00f3w codziennego \u017cycia. Bajki Paczkowskich r\u00f3\u017cni\u0142o od tych tradycyjnych wprowadzanie opis\u00f3w \u017cycia wewn\u0119trznego bohater\u00f3w, ich wra\u017ce\u0144 i emocji, stan\u00f3w psychicznych. Mog\u0142o to by\u0107 skutkiem znajomo\u015bci literatury pi\u0119knej i ch\u0119ci wzorowania si\u0119 na niej we w\u0142asnych pracach.<\/p>\n[\/vc_column_text][divider line_type=”No Line” custom_height=”25″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”padding-10-percent” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”left-right” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” column_padding_type=”default” gradient_type=”default”][vc_gallery css=”” type=”nectarslider_style” images=”586,585,584″ image_loading=”default” ns_image_rendering=”default” ns_image_aspect_ratio=”default” disable_auto_rotate=”true” bullet_navigation_style=”see_through” onclick=”link_image” img_size=”550×880″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”padding-10-percent” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”left-right” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” column_position=”default” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” column_padding_type=”default” gradient_type=”default”][divider line_type=”No Line” custom_height=”25″][vc_column_text css=”” text_direction=”default”]\n

Ani Feliks, ani Aldona, b\u0119d\u0105c mieszka\u0144cami miasta i wywodz\u0105c si\u0119 ze \u015brodowiska robotniczego, nie u\u017cywali kujawskiej gwary. Pisali polszczyzn\u0105 literack\u0105, wplataj\u0105c gwarowe i \u017cargonowe wyrazy, potoczne powiedzonka, a nawet zwroty z j\u0119zyka urz\u0119dowego. Akcja bajek cz\u0119sto rozgrywa si\u0119 w konkretnym miejscu (np. na Helu, nad Gop\u0142em, nad rzek\u0105 Zg\u0142owi\u0105czk\u0105, na szosie mi\u0119dzy W\u0142oc\u0142awkiem a Wie\u0144cem), przewa\u017cnie w bli\u017cej nieokre\u015blonym czasie (np. bardzo dawno temu albo \u201eza czas\u00f3w takich, co my nie znamy i nie pami\u0119tamy\u201d). Bajki Paczkowskich maj\u0105 szcz\u0119\u015bliwe zako\u0144czenie, czasem z mora\u0142em lub pouczaj\u0105c\u0105 puent\u0105. Feliks, kt\u00f3ry, jak twierdzi\u0142, chcia\u0142 by\u0107 w zgodzie z tradycj\u0105, na ko\u0144cu bajek umieszcza\u0142 czasem \u017cartobliwe formu\u0142ki, np. \u201eDwie dziurki w nosie i sko\u0144czy\u0142o si\u0119\u201d lub przys\u0142owie, np. \u201eGdzie diabe\u0142 nie skusi, tam baba musi\u201d. Aldona pisa\u0142a po prostu \u201eKoniec\u201d albo \u201eKoniec bajki\u201d. W\u015br\u00f3d 60 bajek nades\u0142anych przez Paczkowskich na konkursy dominowa\u0142y bajki magiczne (np. O pewnym dziedzicu, co straszy\u0142<\/i>, Bajka o ptaku, lwie i wielorybie<\/i>, O ubogiej wdowie i jej pi\u0119ciu c\u00f3rkach<\/i>, Bajka o kumotrze sprawiedliwym<\/i>) i nowelistyczne (m.in. O szcz\u0119\u015bliwej godzinie<\/i>, O karle potworze<\/i>, Bajka o bandytach<\/i>).<\/p>\n

Bajki, chocia\u017c zas\u0142yszane na Kujawach, cz\u0119sto pochodzi\u0142y spoza tego regionu. Aldona zna\u0142a niekt\u00f3re od Niemki, u kt\u00f3rej s\u0142u\u017cy\u0142a jako dziecko, albo opowiada\u0142 jej ojciec, a on pozna\u0142 je od znajomego ksi\u0119dza z okolic Bia\u0142egostoku. Informacje te Paczkowscy zamieszczali w nielicznych dopiskach, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 drog\u0119 przep\u0142ywu opowie\u015bci na Kujawy, co potwierdza tez\u0119 \u2013 dobrze znan\u0105 folklorystom \u2013 o migracyjnym charakterze ludowych bajek.<\/p>\n[\/vc_column_text][vc_row_inner column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” text_align=”left” row_position=”default” row_position_tablet=”inherit” row_position_phone=”inherit” overflow=”visible” pointer_events=”all”][vc_column_inner column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” overflow=”visible” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/3″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid”][\/vc_column_inner][vc_column_inner column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” overflow=”visible” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/3″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid”][divider line_type=”No Line” custom_height=”50″][image_with_animation image_url=”683″ image_size=”full” max_width=”110%” max_width_mobile=”default” animation_type=”entrance” animation=”None” animation_movement_type=”transform_y” hover_animation=”none” alignment=”center” border_radius=”none” box_shadow=”none” image_loading=”default”][divider line_type=”No Line” custom_height=”25″][\/vc_column_inner][vc_column_inner column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default” column_element_spacing=”default” desktop_text_alignment=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_backdrop_filter=”none” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” column_link_target=”_self” overflow=”visible” gradient_direction=”left_to_right” overlay_strength=”0.3″ width=”1\/3″ tablet_width_inherit=”default” animation_type=”default” bg_image_animation=”none” border_type=”simple” column_border_width=”none” column_border_style=”solid”][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row type=”full_width_content” full_screen_row_position=”middle” column_margin=”default” column_direction=”default” column_direction_tablet=”default” column_direction_phone=”default” bg_image=”308″ bg_position=”center center” background_image_loading=”default” bg_repeat=”no-repeat” scene_position=”center” bottom_padding=”540″ text_color=”dark” text_align=”left” row_border_radius=”none” row_border_radius_applies=”bg” overflow=”visible” overlay_strength=”0.3″ gradient_direction=”left_to_right” shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” gradient_type=”default” shape_type=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_tablet=”inherit” column_padding_phone=”inherit” column_padding_position=”all” column_element_direction_desktop=”default”…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-304","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=304"}],"version-history":[{"count":26,"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":693,"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/304\/revisions\/693"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/bajki.etnomuzeum.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}